Zona Hastalığı (Herpes Zoster)

Hastalık etkeni varicella zoster isimli bir virus olan viral enfeksiyon hastalığıdır. Virüsün, omurilik arka köklerine yerleştiği ve herhangi bir nedenle aktif hale geçerek, belirtileri ortaya çıkardığı düşünülmektedir. varicella zoster Virüsü bulunduğu yerde hiçbir belirti göstermeden yıllarca sessiz kalabilir. Herhangi bir nedenle aktif hale gelerek zona hastalığına sebep olur. Daha önceden su çiçeği geçirmiş kişiler zona hastalığı için daha yatkındır.zona hastalığı

Zona Hastalığının Belirtileri

Zona hastalığı ile ilgili belirtiler, omur ilikte hangi sinirin kökünün etkilendiğine bağlı olarak değişir…  Etkilenen sinirin ilgili olduğu bölgelerde veya görevlerde belirtileri ortaya çıkabilmektedir. Zona virusü ile etkilenen sinirin yayıldığı bölgede bazen kaşıntının eşlik ettiği, hafif ağrı yapan– bazen de dayanılması güç şiddetli ağrılar oluşturan (kozalji tipinde yanıcı ağrılar) kabarcıklarla karakterize olmaktadır.

Genel Olarak Zona Hastalığının Belirtileri;

  • Halsizlik
  • Yorgunluk
  • Ateş
  • Şiddetli ağrı ve yanma
  • Deride renk kaybı ve çöküntü, kızarıklık, kabarcıklar
  • Başağrısı
  • Derinin kabuklanıp dökülmesi dir.

Ciltteki kabarcıklar çoğu zaman küçük gruplar şeklinde (3-5 tane bir arada) gözlemlenir.

Kabarcık sayısı bazı durumlarda çok bazı durumlarda az olabilir.

Zona virüsü en sık olarak üst ekstremitede kaburgalar arası sinirleri etkiler ve lezyonlar bu bölgede gözlemlenir.

Kabarcıklar vücudun bir yarısında kalır, orta hattı geçmez. Genelde 1-3 hafta içerisinde  kabarcıklar kaybolur, ancak kabarcıkların yerinde hafif koyu renkli lekeler kalır. Bu lekelere bastırınca, birkaç dakika süren şiddetli ağrılar meydana gelir. Asıl zorluk yaratan nokta budur. Bu ağrılar haftalarca veya yıllarca sürebilir (bu duruma post-herpetik nevralji denir).zona

Eğer zona etkeni virüs kafa tası sinirlerini etkiler ise  geçici yüz felci, kulak problemleri, göz problemleri görülebilir.

Lenfoma hastalarında tüm vücudu tutan yaygın zonalara  rastlanmaktadır.

Zona eğer hamilelerde görülmüşse bebeğe geçme ihtimali yoktur.Zona hastalığı bulaşıcı olabilmektedir. Ancak zonayı bir başka insana zona olarak bulaştırmak zordur. Özellikle su çiçeği geçirmemiş veya aşılanmamış çocuklara su çiçeği etkeni olarak bulaşabilmektedir.

Zona hastalığına yakalanma riskini artıran ve direnci düşüren etkenler;

  • Stres (Yoğun Stres)
  • Üzüntü
  • Uykusuzluk
  • Yorgunluk
  • Beslenme bozukluğu ya da uzun ve sağlıksız diyetler
  • Kanser ilaçları
  • Işın tedavileri
  • Kaza ve zehirlenme sonrası
  • AIDS

Citteki  belirtilerle birlikte gelen ağrılar sebebi ile genellikle teşhis edilmesi kolaydır. Tanı koymanın kolay olmadığı bazı  vakalarda zona virüsünün saptanması için pahalı yöntemler tercih edilir. Kabarcıklardaki sıvıda bulunan bazı hücrelerin mikroskop ile incelenmesi tanıyı sağlamlaştırır.

Zona hastalığı birkaç hafta içinde kendiliğinden iyileşir. Genellikle ağrı kesiciler ve sıvı pansumanlar hastayı rahatlatmak amacıyla kullanılır.  En büyük tedavilerden birisi ise dinlenmedir. Pansuman yapılması  kabarcıkların hızlı kurumasını sağlar. İlk 72 saat içinde sistemik antiviral ilaçlar (asiklovir, famsiklovir veya valasiklovir) kullanılmasıyla, döküntü ve ağrı süresi kısalır. Bunun dışında sinirleri desteklemek için B1 – B6 vitaminleri, antiinflamatuarlar, kaşıntıya karşı antihistaminler, dıştan da antiseptik anestezik krem ve solüsyonlar kullanılmaktadır. Gözle ilgili zonada göz kremleri uygulanır.

Ender görülse de daha önce zona hastalığı geçirmiş hasta, direnci aşırı düşürecek bir durum karşısında yeniden bu hastalığa yakalanabilir.