İlaç nedir

İlaç: Tıp alanında kullanılan ve biyolojik etkinliği olan saf kimyasal madde ya da  buna  eşdeğer bitkisel veya hayvansal kaynaklardan elde edilebilen, etkili  miktarda aktif madde ihtiva eden  bir karışımdır. İlçalar hastalıkların tanısı ve teşhisinde, tedavisinde ve önlenmesinde ve farlı amaçlarla da kullanılırlar. Bir etken maddenin (yani ilacın asıl işlevini sağlayan madde)  ilaç olarak piyasaya çıkması çok uzun bir süreç ve bilimsel araştırmayı gerektirir. Hatta ilaçlar piyasaya çıktıktan sonra bile yıllar boyunca takip edilirler ve olası istenmeyen durum gözlemleri yapılır. Örneğin  bir ilacın piyasadaki ilk 3 yılında ortaya çıkmayan bazı olumsuz etkileri 8. 9. Yıllarda ortaya çıkmakta ve değerlendirilmektedir.

 

Dünya Sağlık Örgütüne Göre İlaç:  Fizyolojik sistemleri veya patolojik durumları insanların  yararı için değiştirmek veya incelemek amacıyla kullanılan veya kullanılması ön görülen madde ya da üründür.

 

İlaçlar Nasıl Etki Ederler?

İlaçlar vücuda alındıktan sonra hem vücutta hem de kendi yapılarında bir takım değişikliklere uğrayarak, etkili olacakları bölgede kendilerinden beklenen etkileri gösterirler. İlaçlar etki edecekleri bölgelerde belli bir miktara ulaştıktan sonra birçok farklı yöntem ile etkilerini göstermeye başlarlar. En sonunda ise vücuttan atılarak uzaklaştırılırlar.

Tüm bu süreçler her bünye, her ilaç, her hastalık ve her farklı durum için değişik şekillerde ilerlemektedir.

 

İlaç Kutuları Ne Anlam İfade Eder?

Bir ilaç kutusu üzerinde yer alan bilgiler o ilacın ismini, etken maddesini, ve etken maddesinin dozunu bildiriler. Ayrıca genellikle Latince olarak endikasyonları ilaç kutusu üzerinde belirtilir.

 

Bir Resimle Konuyu açıklayacak olursak;

 

A İLE GÖSTERİLEN YER, ARVELES 20 Çentikli Tablet: İlacın ticari ismidir. O ilacın piyasa adı veya müstahzar adı olarak ta bilinir. Üretici firmanın ilacına verdiği isimdir

B İLE GÖSTERİLEN YER, 25 MG:  İlacın her bir tabletinin ne kadar etken madde içerdiğini bildirir.

C İLE GÖSTERİLEN YER, DEKSKETOFROFEN: Bu ilacın sahip olduğu etken maddenin ismidir.

Etken Madde;  Bir ilacın kendisinden beklenen etkiyi gösterecek olan asıl maddesidir. Bu etkin maddeler belirli yardımcı maddeler kullanılarak tablet,draje,kapsül ,şurup gibi kullanıma uygun şekillere getirirler. Ancak asıl etkiyi etken madde gösterir.

D İLE GÖSTERİLEN YER: İlacı üreten firmanın ismidir.

 

İLAÇLAR HANGİ KAYNAKLARDAN ELDE EDİLİR?

İlaçlar birçok kaynaktan elde edilerek insan kullanımına en uygun forma getirilirler. Bu kaynaklar günümüz teknolojisinin gelişmesiyle çeşitlenmeye devam etmektedir. Örnek verecek olursak kabızlığa iyi gelen bir bitki olduğu tıbben bilinen Folia Sennae ( Sinameki bitkisi) de bulunan ve kabızlığı gideren etkili madde ya o bitkilerden ayrılarak saf halde elde edilir veya o kimyasal yapı laboratuar şartlarında üretilebiliyorsa laboratuvarda üretilerek ilaç haline getirilir.

İlaçlar aşağıda belirtilen kaynaklardan elde edilirler…

Bitkisel Kaynaklar:  Bitkilerin etkili maddeleri taşıyan kısımlarından elde edilmesidir. Örneğin Kahveden kafein elde edilmesi…Bu etkili maddeler bitkilerden ayrılarak ilaç haline getirilir.

Hayvanlar ve İnsanlar: Bir takım ilaçlar ise hayvanlardan ve insanlardan izole edilirler Örneğin hormonlar, bazı enzimler…

Çeşitli Mikroorganizmalar: Örneğin günümüzde kullanılan insülinler mikroorganizmaların genetik yapıları değiştirilerek insülin oluşturmaları esasına dayanır. Mikroorganizmaların protein sentez mekanizmaları  değiştirilerek veya başka yollarla istediğimiz maddeyi üretmeleri sağlanır.

Doğadaki Mineraller: Çinko,demir,magnezyum vb. minarelerde ilaç olarak veya yardımcı madde olarak kullanılırlar.

 

İLAÇLARLA TEDAVİ ŞEKİLLERİ

İlkel Tedavi (ampirik tedavi): Hastalığın sebebi, ilerlemesi, sonucu ve diğer etkileri bilinmeden kulak dolma bilgiler ve gözlemlerle yapılan tedavi şeklidir. Deneme-yanılma metodu kullanılır.İçerisinde bulunduğumuz bilim ve bilgi çağında terk edilmiş bir yöntemdir.

Radikal Tedavi: Hastalığın gerçek sebebi araştırılarak bu sebebin ortadan kaldırılıp hastalığın tedavi edilmesini amaçlayan kesin tedavi şeklidir.

Semptomatik Tedavi: Semptom kelimesinin Türkçe karşılığı  “belirti”  demektir. Eğer radikal tedavi mümkün olamıyorsa hastalığın belirtilerini ve istenmeyen etkilerini ortadan kaldırmaya yönelik olan tedavidir. Örneğin grip tedavisinde gribin neden olduğu olumsuz etkilerden olan burun akıntısı, baş ağrısı gibi belirtiler ortadan kaldırılmaya çalışılarak yapılan tedavidir.

 

İLAÇ ETKİLERİNİN TEMEL ÖZELLİKLERİ

Selektivite: İlaç etkili olurken zarar vermemelidir. Örneğin bakterileri öldüren bir ilaç sadece bakteri hücrelerini hedef almalı ve insan hücresine zarar vermemelidir.

Etkinin Geçici Olması: İlaçlar etkinliklerini belli bir süre zarfında sonlandırmalı ve vücuttan uzaklaşmalıdırlar. Ancak günümüzde teknolojik gelişmelerle birlikte uzun süreli ve yan etkileri az olan tedavi yöntemleri gelişmeye başlamıştır.

Etkinin Doza Bağımlı Olması: İlaç kendisinden beklenen etkiyi en az dozda ve vücuda zarar vermeyecek şekilde yapmalıdır.