Eczacılık mesleği artık serbest olarak yapılması bir hayli zorlaşan ve değişen şartlar altında alternatif iş olanakları aranması gereken meslek gruplarının başında gelmektedir. Eczane açmanın yeni kriterlere bağlı olması, düşen ilaç fiyatları ve sektördeki giderlerin artması ile gelirlerin azalması ile açılan makasın etkileri serbest eczacılığı tercih edilen bir alan olmaktan çıkartmış görünmektedir. Peki yeni mezun eczacılar, halihazırda işsiz eczacılar neler yapacaklar? Hangi alanlara yönelecekler? Bu konumuzda kamu hastanesi eczacılığı hakkında bilgiler vereceğiz. Halihazırda eczacı atamaları kamu hastanelerine kura ile yapılmaktadır. Sağlık Bakanlığı yıl içerisinde yaptığı ilanlar ile Doktor, Diş hekimi, Eczacı atamalarını kura ile gerçekleştirerek bakanlığa bağlı sağlık tesislerine eczacı alımları yapmaktadır.

Bu yazımızda Sağlık Bakanlığına bağlı hastanelerde çalışan eczacıların neler yaptıklarını, iş prosedürlerini, çalışma şartlarını anlatacağız. (Özel Hastanelerde eczacılık yapan arkadaşlar yada konu hakkında bilgisi olan arkadaşlar bu satırlara katkı sağlayabilir. ) Öncelikle şuanda Sağlık Bakanlığına bağlı hastaneler Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu (THK) ismi ile tek çatı altında toplanmıştır. İl ve ilçelerde bulunan kamu hastaneleri , eğitim araştırma hastaneleri ağız diş sağlığı merkezleri ;il merkezinde bulunan Kamu hastaneleri Sekreterliği tarafından koordine edilir. Eskiden hastaneler illerde bulunan Sağlık Müdürlüklerine bağlıydı. Örneğin Kayseri ilindeki devlet hastaneleri Kayseri Kamu Hastaneleri Birliği genel sekreterliğine bağlı olarak faaliyetlerini yürütmektedirler.

hastane-eczacisiDevlet Hastanesi Eczacısı Ne Yapar, Hangi İşlere Bakar?

Yataklı devlet hastanelerinde yatan hasta ilaçları ve diğer birimlerin ilaç ve sarf malzeme ihtiyaçlarını karşılamak için hastane eczanesi bulunur ve bu birimin sorumlusu ise eczacıdır. Eczacılar hastanelerdeki ilaç ve tıbbi sarf malzemelerin bulundurulması, dağıtımı, kontrolü görevini yürütürler.

Hastane Eczanesine İlaç ve Tıbbi sarf Malzemeler Nasıl Alınır?

Hastanenin ihtiyacı olan ilaç ve tıbbi sarf malzemelerin temini hastanenin bağlı bulunduğu ilin Kamu hastaneleri Kurumu Genel Sekreterliğince yapılan ihaleler ile alınır. Sekreterlik ihale öncesinde birlik içerisindeki hastanelerden hangi alanda mal alımı ve ihale yapılacak ise o malzemelerden hastanenin ihtiyacını belirleyen bir talep ister. bu talebi birleştirir ve ihaleyi gerçekleştirir. ihale sonucunda her hastaneye düşen ilaç ve sarf malzeme miktarı hastanelere iletilerek hastane eczacısına ve gerekli diğer ödeme birimlerine bildirilir. Hastane eczacısı kendisine gelen ve hastanesine ayrılan ilaç kalemlerini kontrol eder.  İhale süresi içerisinde gerekli malzeme ve ilaçları hastanede bittikçe ilgili firmalardan isteyerek temin eder. Bu yöntem açık ihale usulü ilaç ve sarf malzeme alım yöntemidir.

Bunun yanında İl merkezindeki genel sekreterliğin yapmış olduğu ihalede bulunmayan yada biten ilaçlar 22d yöntemi yani doğrudan temin yöntemi adı ile hastanenin satın alma birimi tarafından direkt piyasadan alınabilir. Bu işlem hastanede bulunan satın alma birimi tarafından gerçekleştirilir.

Diğer bir yöntemde Devlet hastaneleri arasındaki ilaç ve sarf malzeme alışverişleridir. Yani Edirne’ de bulunan bir hastane Kars’ta bulunan diğer devlet hastanesinden bedelli yada bedelsiz ilaç satın alabilir. Bu yöntemde ise hastaneler stok yada ihtiyaç fazlası ürünlerini Sağlık Bakanlığı’ nın stok kordinasyon birimine bildirir. Bu fazla stoklar diğer hastaneler tarafından sistemden takip edilir. Alınacak ilaç yada sarf malzeme hangi hastanede mevcut ise o hastane ile iletişime geçilerek ürünler istenir.

hastane-eczaciligiHastane İçerisindeki Birimlere İlaç ve Sarf Malzeme’ nin Hastane eczanesinden Çıkışı Nasıl Yapılır?

Hastane eczanesi hastane içindeki birimlere (Diyaliz, ameliyathane, acil servis vb…) ilaç ve sarf malzemeleri bu birimlerin talepleri doğrultusunda dağıtır. Birimler en fazla 5 günlük malzemeleri eczaneden alabilirler. İlgili birimin sorumlu hemşiresi hastane eczanesinden kendi biriminin ihtiyacını alır. Bu ihtiyaçlar sisteme işlenir ve eczane tarafından malzeme çıkışı ilgili birime yapılır. Malzemeleri alan birim bunları kullandıkça hastalara düşerler ve işlem tamamlanır. Bu kısım ileride başka bir başlık altında ayrıca işlenecektir. Daha anlaşılır olması için MKYS, HBYS, TİF gibi kavramlar başka konuda bağımsız ve anlaşılabilir şekilde anlatılacaktır.

Bunun yanında yatan hasta servisine ilaçlar ise hastane eczanesinden günlük olarak hasta bazında verilir. Yatan hasta servisinin hemşiresi hastaların kullanacağı ilaçları sisteme işler, bu bilgiler eczacının bilgisayarına iletilir. Eczacı bu ilaç ve malzemeleri onaylayarak hasta bazında hazırlanan ilaçları servis hemşiresine teslim eder. Tüm bu işlemler tutanak ile kayıt altına alınır. Kullanılmayan ilaçlar ve sarf malzemeler  ise aynı şekilde servis hemşiresi tarafından eczaneye teslim edilir. Bu süreçlerde kayıt altında tutulur.

Hastaneye Gelen İlaç ve sarf Malzemeler Nasıl Sisteme İşlenir?

Biten yada azalan malzemeler ve ilaçlar hastane eczacısı tarafından ilgili firmadan talep edilir. (Ne şekilde talep edileceği fax-mail vb.  firma ile birlik arasında imzalanan sözleşmede mevcuttur.) Talepten sonra firma ürünleri hastane eczanesine gönderir. Eczacı bu ürünleri teslim alarak mal kabul ve muayene komisyonuna bilgi verir. gelen malzeme kontrol edilir ve sayılır. Daha sonra eczacı malın faturasını sisteme girer. yeni gelen ürünler artık eczane deposunda aktif hale geçer ve birimler dağıtama, yatan hasta servisine verilmeye hazır hale gelir.

Eczacı Ürün Faturalarını Ne Yapar? 

Sisteme işlenen ve girişi yapılan faturalar eczacı tarafından MKYS adı verilen sistem üzerinden TİF (taşınır işlem fişi) alınarak bu tifler ile birlikte hastanenin satın alma birimine iletilir. Bu süreçte eczacının dikkat edeceği konu faturadaki ürün ile sistemdeki ürünün aynı olup olmadığı, fatura tutarının, tarihinin, doğru işlenip işlenmediği gibi konulardır.

Eczacı Hangi Ürünlerin Alınacağına yada Firmalardan İstenileceğine Nasıl Karar Verir?

Hastane eczanelerinin deposunda bulundurulabilecek maximum ilaç miktarı bellidir ve sistem tarafından kullanıma göre otomatik olarak düzenlenir. Hastane eczaneleri stoklarında maximum 60 günlük ilaç ve yine maximum 60 günlük sarf malzeme bulundurabilirler.  Eczacı bu sınırı aşamaz. Bu sınır göz ününde bulundurularak ilaçlar firmalardan kritik seviyeye düştükçe peyder pey istenir. Ayrıca yeni ihaleler yapılacağı zaman eczacı hastanedeki doktorlar ve ilgili birimlerle komisyon toplayarak, geçmiş ilaç tüketimlerini ve ilaçları göz önüne alarak ihtiyaç ve talepleri bağlı bulunduğu genel sekreterliğe iletir.

Hastane Eczacısı Mesai Saati Nasıldır?

Kamu Hastaneleri Kurumunda 4 eczacıdan daha fazla sayıda eczacının görev yaptığı hastanelerde eczacılarda nöbet tutarlar. ancak eczacı sayısı bu rakamın altında olan hastanelerde eczacılar normal hastane mesai saatlerinde çalışır. Büyük hastanelerde eczacı sayısı fazla olduğundan eczacılar arasında iş bölümü de vardır. sarf malzemeye bakan eczacı ayrı, ilaca bakan eczacı ayrıdır. Ancak küçük hastanelerde ve özellikle taşradaki ilçe hastanelerinde tüm iş tek eczacı tarafından yürütülür.

Hastane Eczacısının Diğer Görev ve Sorumlulukları:

Yukarıda özetlenen işleyişler haricinde hastane eczacısı mal kabul komisyonlarında görev alır yani hastane tarından satın alınması yapılan ürünleri kontrol ederek onay veren komisyona katılır, Kendi üzerine kayıtlı olan deponun yıl sonunda diğer yıla devir işlemlerinde görev alır. Hastanenin ve Kamu Hastaneleri Kurumunun belirlediği diğer işleyiş prosedürlerini uygular, Malzemelerin miad kontrollerini yaparlar, ortamın ısı-nem dengesinin stabilizasyonunu, ayrıca ilaçlar ve sarf malzemeler ile alakalı diğer konuları düzenlerler. Bazı hastanelerde TPN (TOTAL PARENTERAL NÜTRİSYON) DOLUM ÜNİTESİ işlemleri eczacılar sorumluluğundadır. Aynı şekilde kemoterapi ünitesi bulunan hastanelerde ve aseptik ilaç hazılama işlemi yapılan hastanelerde bu işlemler eczacı vazifesiyle yürür.

Yukarıda genel olarak hastane eczacısının yaptığı iş ve görevlerine değinmeye çalıştık. sitemizde Hastane-Kamu Eczacılığı bölümünde diğer  konular ayrı başlıklar halinde yer almaktadır. Amacımız hastane eczacıları ve eczane birimi çalışanları arasında bilgi paylaşımını sağlayarak işlerini kolaylaştırmak ve iletişimlerini, karşılaştıkları zorlukları ve çözüm yollarını birbirlerine aktarmasını sağlamaktır.

Konu ile ilgili sorusu olan arkadaşlar yada konuya katkı yapmak isteyen tecrübeli arkadaşlar yazılarını bize gönderirler ise isimleri ile birlikte sitemizde yayınlamaktan mutluluk duyarız.