Hamile Kalmaya Hazır mısınız ?

İnsanların en büyük hayallerinden ve mutluluk kaynaklarından birisi çocuk sahibi olmak ve onları düzgün bir birey olarak yetiştirmektir. Çok çok uzun bir süreç olan bu hayal bebeğin doğumundan ergenliğine, ergenliğinden olgunluğuna, olgunluğundan ise ölümüne kadar sıkıntılı ve zahmetli bir süreçtir. Her ebeveynin hayallerinden olan bebek sahibi olmak, onu büyütmek, eğitimini sağlamak, mutlu anlarını görmek ve sayılabilecek bir çok beklentinin temelinde öncelikle o bebeğin doğması vardır. Yukarıda anlatılan sürecin en ilk noktası olan hamilelik, ebeveynlerin bu uzun yolculuklarına başlamadan önceki ilk duraklarıdır. Bu sebeple hamile kalmaya karar verilmesinden önce ve sonra sağlıklı bir hamilelik dönemi geçirmek hem anne ham de dünyaya gözlerini yeni açacak bebek için önemli bir basamaktır.

İnsanların biyolojik olarak ve nesillerinin devamını sağlamak amacıyla  üremeleri ve üreme işleminin ilk basamağı olarak da hamilelik her bayan için doğal bir biyolojik olaydır. Gebelik, doğru zamanda doğru şartlar altında gerçekleştiği ve devam ettiği sürece, hamile kişinin sağlığı için çok olumlu bir biyolojik olaydır. Hamilelik aynı zamanda anne adayının sağlık açısından yararınadır.. Aksi durumda veya tıbbi açıdan sorunlu bazı hallerde ise ,istenmeyen tatsız olayların başlangıcı da olabilir.

hamilelik öncesiErişkin ve üreme çağına gelmiş her yetişkin bayanın gebeliği normal sağlıklı bireylerde sorunsuz olarak ilerlerken bazı durumlarda anne adaylarının taşıdıkları risk ve diğer olumsuzluklara karşı bilinçli olması gebeliğin ilerleyen dönemleri açısından önemlidir. Bu tip olumsuz durumlar, doğacak bebeğin sağlığı ve annenin sağlığı açısından da anlam taşımaktadır.  Bu kadar doğal ve biyolojik bir olay olan hamilelik sürecinde bazı risklerde kişiden kişiye değişen şartlar ile birlikte gelebilmektedir.. Bu riskler o kişinin genetik özelliklerinden, çevresel nedenlerden, farklı hastalıklara sahip olmasından kaynaklanabildiği gibi, tamamen kişiye bağlı olmayan diğer faktörlerden de kaynaklanabilir.

Gebeliğe ve bebek sahibine karar vermek anne ve baba adayının ortak alacağı kararlardandır. Bebek sahibi olmaya karar veren ebeveynler ilk önce mevcut sağlık durumlarını gözden geçirmek ile işe başlamaları gerekmektedir. Sağlıklı bir hamilelik dönemi geçirmek ve olası riskleri en aza indirmek için alınması gerekli tedbirler bu aşamada alınmalıdır. süreç geçirmek, olası riskleri en aza indirmek için gebeliğe hazırlık son derece önemlidir.

Hamilelik döneminde ve sonrasında hamile kişinin hayatsal organları ve bünyesi kendi bedenine ilaveten ayrıca büyümekte olan bir canlının yani bebeğin de hizmetinde olurlar. bu sebeple gebelik ayları ilerledikçe anne adayının organlarına ve metabolizmasına düşen yükte doğru orantılı olarak artmaktadır.

Bazı hastalıklar hamilelik öncesinde annede herhangi bir belirtiye neden olmadan mevcut olabilir. Gebeliğin oluşması ve ilerlemesiyle ortaya çıkan bu tip bazı sağlık sorunları hem anne adayının hem de bebeğin sağlığını olumsuz etkilemeye başlarlar ve ayrıca sıkıntılı bir gebelik sürecine neden olurlar. Bu riskler önceden farkına varılmaz ise yada gecikilir ise normal geçebilecek bir gebelik sürecini riskli bir gebelik süreci haline getirirler. Tüm bunlara ilaveten daha yüksek bir risk mevcut ise anne ve bebeğin hayatını riske atacak bir durumdan bahsetmek mümkün olacaktır.

Gebelikte Başlıca Riskler Nelerdir?

Hamilelikte ve hamilelik dönemi oyunca en sık rastlanan ve korkulan risklerin başında gelen yüksek tansiyon ve şeker hastalığıdır. (diyabet ve hipertansiyon) Gebelik döneminde bu riskli hastalıkların meydana gelmesinde anne adayının genetik yatkınlığına bağlı sebepler olabileceği gibi, yine anne adayının hamilelik öncesi dönemdeki yaşam tarzı ve çevresel etkenlerde önemlidir. Anne adayı gebelik öncesinde sigara kullanan bir birey ise, alkol alıyor ise, normalin üzerinde bir kiloya sahip ise yada yaş itibari ile gebeliğe müsait yaşların üzerinde bir yaşa sahip ise gebelikte meydana gelebilecek risklerden bahsedilebilir.

Bunun yanında annedeki bazı tıbbi bozukluklarda riskli gebeliklerin başlangıcında rol alır. bu durumlar ise, bazı kan hastalıkları, kansızlık, tiroid bezindeki fonksiyone bozukluklar, kalp damar hastalıkları, çeşitli organ yetmezlikleri( böbrek, karaciğer,akciğer gibi) romatizmal hastalıklar, allerjik hastalıklar ve duyarlılıklar olarak sayılabilir. Tüm bu durumlar hamilelik öncesinde bir belirti yada işaret vermeksizin var olabilir. ancak gebelik ile birlikte ortaya çıkmasıyla gebeliği riskli bir gebelik haline getirebilir.

Tüm bu sayılan sebeplerden ötürü gebelik boyunca sağlık riskini en aza indirebilmek için anne adayı kendisini gebeliğe hazırlamalıdır. Mevcut alışkanlıklarını gözden geçirmeli, yeme içme düzenine dikkat etmeli, zararlı etkenlerden uzak durmalıdır. Ayrıca anne adayı alkol ve sigara kullanmamalı, mümkün olduğunca doğal gıdalar ile beslenmeli ve işlenmiş gıda olarak bilinen yapay ve katkı maddeleri içeren gıdalardan mümkün olduğunca uzak durmalıdır. Anne adayı ayrıca bir kadın doğum uzmanına başvurarak kendisi, gebeliği ve bebeği ile ilgili risk oluşturabilecek tıbbi durumları belirlemeli ve doktorun gebelik öncesi süreçteki uyarılarına dikkat etmelidir. gebeliğe hazırlanma süreci ayrıca ortaya çıkacak olumsuzlukları önceden belirleyip önleyebildiği gibi, gözlem altında olunması gerekli durumları, erken doğum riskini, tüm bunlar ile beraber bebeğin ve annenin hayatını tehdit edebilecek halleri önceden ortaya koyacağından son derece önemlidir.

Erken teşhis ve tedavi tüm hastalıklarda önemli olmak ile beraber gebelik öncesinde annenin mevcut sağlık durumunun gözden geçirilmesi sağlıklı ve risksiz bir gebeliğin ilk adımıdır. çünkü anne adayının hamile olduğunu öğrendiği ilk zaman yaklaşık olarak bebeğin 4-5 haftalık olduğu zamandır. Bu yüzden gerekli hazırlıklara gebe kalmadan önce başlamak anne ve bebeğin sağlığı için önemlidir.

Hamilelik öncesi doktoruna başvurduğunuzda doktorunuz ayrıca bazı enfeksiyon hastalıkları yönünden de sizi değerlendirecektir. Kızamıkçık ve hepatiti türleri özellikle hepatiti b bunlardan bazılarıdır. Anne adayının bu yönlerden değerlendirilmesi ve gerekli aşılamanın doktor tavsiyesi ile yapılması bebekte meydana gelebilecek tehlikeli durumlara karşı önceden alınabilecek önlemleri kapsar.

Hamilelik Öncesindeki Hazırlıklar

Hamileliğin en ilk ve öncelikli adımı anne ve babanın öncelikli olarak hamileliğe ve bir bebek dünyaya getirmeye karar vermiş olmalarıdır. Günümüz yaşam koşulları ve sosyal ekonomik imkanları göz önüne alındığında çocuk sahibi olmak, çoğu düzgün bir birey olarak yetiştirmek ve bunun devamını sağlayabilmek son derece zorlu bir süreçtir. ancak bizim konumuz hamilelik dönemindeki riskleri en aza indirmek olduğundan konuyu dağıtmadan bu kısma yoğunlaşmaya çalışacağız. Hamile kalmaya ve bir bebek dünyaya getirmeye karar verildikten sonraki adım ise hamileliği ve hamilelik sürecini tasarlamak ve planlamaktır. Gebelikten 3 ay kadar önce anne adayının bir kadın doğum uzmanı ile görüşmesinde sağlıklı bir gebelik süreci için yarar bulunmaktadır.

doktorunuz ile yapacağınız bu görüşmede doktor anne adayını tıbbi yönden değerlendirecek, tahlil ve tetkiklerini yapacak ve gerekli önlemleri alarak yapması gereken uyarıları yapacaktır. Bu şekilde gebeliğe hazırlanan anne adayı gebelik süresinde olması muhtemel istenmeyen durumlara hazırlıklı olacaktır. Yine doktor tavsiyesi ile gebelik öncesinde ve gebeliğin belli bir döneminde folic asit tedavisine başlanarak  bebekteki bazı sakatlıklara karşı tedbir alınabilecektir.

Anne adayı gebeliğe karar verdikten sonra doktorun tavsiyeleri ve gerekli tetkik-tahlillerin yapılmasından sonra kendi yaşam tarzında da yapması gerekli değişiklikler olacaktır. kendisini gebeliğe hazırlayan anne adayı beslenme tarzını gözden geçirerek sağlıklı ve dengeli beslenmeye önem verecektir. Yağ ve şeker tüketiminin azaltılması,  proteince zengin beslenme uygulanması, süt ve süt ürünleri tüketimine ağırlık verilmesi, bolca taze mevsim sebze- meyvelerinden tüketilmesi, anne adayının hamilelik öncesinde beslenme programında yapması gerekenlere örnektir. Beslenme yanında stresten ve psikolojik olumsuzluklardan uzak durmak, alkol kullanmamak, sigara kullanmamak ve kullanılan ortamlardan uzak durmak anne adayının yaşamında değiştirmesi gerekli önceliklerdendir. Anne adayı bunları yaparken baba adayı ise eşine destek olmalı, eşinin hamileliğe hazırlanmasında olumlu bir psikolojik ortam oluşturmalı ve eşini desteklemelidir.

Hamilelik ve Hamilelik Öncesinde Folic Asit ve Vitaminler

Hamilelikte hamile kalmadan 3 ay öncesinde doktora gözükerek gerekli tahlil ve tetkikleri yaptırmak önemlidir. Gebelik öncesi süreçte ve hamileliğin belli bir dönemi boyunca doktorunuz size folik asit olarak bilinen bir vitamin takviyesi uygun görebilir. Folic asit suda çözünen vitaminlerden olan B9 Vitaminin diğer adıdır. Gebelik öncesi süreçte ve gebeliğin belli bir döneminde sıkça kullanılan vitaminlerin başında gelir.

Folic asit bebeğin santral sinir sisteminin oluşumu aşamasında özelliklede gebeliğin ilk haftalarında anne adayları tarafından doktor tavsiyesi ile kullanılmaktadır.  Folic asit eksikliğinde bebekte nöral tüp defekti ismi verilen ve omurilik kanalının ve bileşenlerinin tam olarak kapanmaması olarak tabir edilen sendrom oluşabilir. Daha önce bu duruma rastlamış doğum yapmış annelerde folic asit kullanılması özellikle gebelik öncesi süreçte başlamalıdır. Folic asit vücutta doğal olarak üretilen bir bileşen değildir ve dışarıdan alınması gereklidir. Özellikle gebelik gibi özel durumlarda normalden biraz daha fazla alınması gerekebilir. Taze yeşil sebzelerde ve bazı tahıllarda bulunan Folic  Asit vitamini, vücutta depolanma özelliğine de sahip değildir. Gıdalarda bulunan folic asit miktarı gıdanın uzun süre beklemesi yada pişirilirken yüksek sıcaklığa maruz kalması durumlarında azalır. Hamilelikte kullanılan folic asit vitamini içeren preparatlar eczanelerde değişik marka ve isimlerle mevcuttur. Doktorunuz sizin için uygun olanını tavsiye edecektir. Aç yada tok karna kullanılması pek bir önem arz etmez. önemli olan dozlama aralıklarına uyarak uygun dozu uygun zamanda almaktır.

Hamilelik öncesi dönemden ve hamileliğin yaklaşık 12. haftasına kadar günlük 400-450 microgram folic asit kullanımı yeterli olmaktadır. Bununla birlikte birçok anne hamilelik öncesi dönemde ve hamilelikte bilinçli yada bilinçsiz şekilde vitamin hapı kullanmaktadırlar. Anne adaylarının iyi niyetli olarak yaptıkları bu uygulama bazı durumlarda gereksiz, bazı durumlarda doktor önerisine bağlı olmalıdır. Örneğin hamilelik öncesi ve hamilelik sürecinde ihtiyaçtan fazla A vitamni almak  bebek için sakıncalı olabilmektedir.

Hamilelik için En Uygun Dönemler

Hamileliğin gerçekleşmesi için anne tarafından üretilen yumurtanın sperm ile döllenmesi ve bundan sonra başlayan biyolojik değişiklikler ile birlikte döllenmiş yumurtanın rahime yerleşmesi gerekmektedir. bu duruma tıbbi açıdan hamilelik adı verilir. Tanımdan da anlaşılacağı gibi hamilelik için ön şart yumurtanın döllenmeye hazır bir şekilde oluşturulup salınmasıdır. hamile kalmaya en uygun dönemleri belirlemek için ovülasyon adı verilen ve adet döneminin bir parçası olan yumurtanın salıverilme zamanını bulan testler vardır. bunlara ovülasyon testleri adı verilir. Ovülasyon testlerini eczanelerden temin ederek gebelik için uygun dönemi belirleyebilirsiniz. Ovülasyon testleri ile ilgili bilgiler sitemizin diğer bölümlerinde ayrıntılı olarak anlatılmıştır.