Anne sütü hamilelik dönemi ve sonrasında memede meydana gelen bir takım değişiklikler anne sütünün oluşması için temel şartları oluşturur. Meme süt salgılayacak ve salgılanan sütü dışarı verecek şekilde fiziksel ve fizyolojik olarak özelleşir.

Anne adayının bünyesi gebelik süreci boyunca değişimler göstermektedir. Bu değişimler hormonal dengelerle ve çevresel faktörlerle alakalı biyolojik bir uyum sürecini kapsar. Bu süreç boyunca anne adayı doğumdan sonra anne sütünün salgılanması için bir takım fiziksel ve biyolojik değişiklikler geçirir. Doğumdan sonra da bebeğin beslenmesi için gerekli olan sütün üretilmesi ve salınması süreci başlar. Tüm bu uzun süreçler hamilelik hormonlarının vücutta yaptığı değişiklikler sayesinde gerçekleşir.

anne sütü üretimi

Hamilelik boyunca anne, doğacak bebek için dünyadaki en uygun sütü üretecek ve kullanmaya sunacak bir yapıya kavuşur. Meme başının etrafındaki deriden yağlı bir madde salgılanmaya başlar. Bu doğal madde, emziren annenin meme ucunu çatlaklardan korur. Bu nedenle meme başını çatlaklardan korumak ya da temizlemek için meme başına karbonatlı su, sabunlu su, krem sürmeye gerek yoktur.

  • Anne memesinde süt üreten hücre kümeleri (süt adacıkları) vardır. Beyinden gelen hormonal refleksler ile burada süt üretilir.
  • Üretilen süt bu hücrelerden toplayıcı kanallarla taşınarak süt havuzuna gelir.
  • Bebeğin emme refleksi ile birlikte meme ucunda bulunan süt kanalları birleşir ve üretilen süt  meme ucundaki deliklerden dışarı akar.

anne-sütü-oluşumu

Hamilelik foyunca fiziksel olarak büyüyen göğüslerin uç kısımları ve etrafını saran kahverengi doku belirginleşir. Göğüs içlerinde süt üretimini yapacak hücreler ve üretilen sütün dışarı verilmesini sağlayacak kaslar, ve diğer görev yapan hücreler faaliyetlerine başlamak üzere farklılaşırlar. Bunun haricinde memede bulunan yağ dokusunun sadece destek görevi vardır. Memenin küçük oluşu, şekli süt üretimi için önemli olan faktörler değildir. Halk arasında yanlış bilinen ve memenin fiziksel büyüklükleri, şekli süt üretimini etkiler savı yanlıştır. Her sağlıklı anne mutlaka bebeğini besleyecek yeterli miktarda sütü üretir.

Göğüslerde anne sütü yapımını gerçekleştiren hormon annenin beyninden salgılanan “PROLAKTİN” ismi verilen bir hormondur. Kısaca anne sütünün oluşturulması için gerekli uyarıyı bu hormon sağlar. Hamileliğin bitmesi ile birlikte  annede  gebelik hormonları azalır ve prolaktin hormonu salgılayan bezler uyarılır. Prolaktin hormonu doğumla birlikte bazı annelerde hemen, bazı annelerde ise 3-4 gün içerisinde salgılanmaya ve süt üretimine başlanır. Doğum, bebeğin emme hareketleri, memenin boşalmasıgibi olaylar anne beyninden prolaktin hormonunun salgılanmasını gerçekleştirir. Salgılanan bu prolaktin hormonu meme bezlerini uyararak süt üretimini başlatır.

Hamilelik süreci ve sonrasında memelerde belirginleşen kan damarları, memede süt yapımı için gereken maddeleri süt yapımından sorumlu olan hücrelere taşır. Prolaktin hormonunun  sayesinde  memelerde süt üretimi başlar ve süt kanalları süt ile dolar. Bu sürede memede kan damarları daha çok kan taşır ve memeler sıcak ve sert olur. Süt akmaya başlayınca ve bebek emmeyi öğrendikçe memedeki gerginlik azalır, anne de rahatlar. Buraya kadar olan kısım sütün üretilmesi ile alakalı olan kısımdır. Bebeğin anneyi emmesi de süt üretimini tetikleyen başka bir faktördür. Süt yapımının devam etmesini sağlayan başka bir faktörde süt dolu hücrelerin sütlerinin boşaltılmasıdır. Boşaltılmayan memede süt oluşturulması ve üretimi azalır ve zamanla durur.

Oksitosin ismi verilen başka bir hormonda salınan sütün dışarıya verilmesinden sorumludur. Bu sayılan hormonlar bebeğin emmesi gibi dış uyaranlarla birlikte bir düzen içerisinde çalışarak anne sütünün oluşturulması ve dışarıya verilmesi konusunda önemli rol alırlar.

Unutulmaması gereken konu ise memede üretilen sütün kendi kendine dışarıya akmayacağıdır. Bebeğin emmesi aynı zamanda bir refleks hareketi olarak prolaktin hormonunu uyarır ve tekrar boşalan meme hücrelerinde süt yapılmaya başlar. Bebek memeyi emmeye başladığında, ilk önce meme başının hemen arkasında bulunan süt havuzundaki birikmiş sütü alır. Bu süt hemen tükenir. Süt akımının devamı için oksitosin hormonu salgısının uyarılması gereklidir.

Kısaca ne kadar fazla emzirme= O kadar fazla süt üretimidir.